Türk Mitolojisi

Türk mitolojisinin temeli, Türk halklarının inanmış oldukları efsanelerdir. Dünya’nın en eski mitolojik eserlerinden biri olan Dede Korkut hikayelerinin orijinal kayıtları Vatikan ve Dresten kütüphanelerinde yer alıyor.

Tarih boyunca tanrılar, tanrıçalar, yaratıklar ve doğa üstü olaylar konulu hikayeleri, destan, masal ve resim yoluyla aktarmışlardır. Mitolojinin temelini oluşturan hikaye, kişisel yorum ve abartılı anlatı öğeleri göz ininde bulundurularak, Türk mitoloji kayıtlarında yer alan kahramanlardan bahsedebiliriz.

Türk Mitolojisinin Önemli Öğeleri

Gök, yıldız, ateş, su, bozkurt, ışık, ağaç gibi öğeler özellikle destanlarda yer alan sembollerdir. Hikaye ve masallarda daha çok tanrılar ve tanrıçalardan bahsedilir. Görevleri, sıfatları, güçleri esasen dini temalarla süslenerek efsaneleştirilmiştir.

Türk Mitolojisinde Anlatılan Efsaneler

Savaş destanları ve güç destanlarının bulunduğu Türk mitolojisi içeriğine bakıldığında, doğa olayları ve dini temalar bulunuyor. Türklerin tek tanrılı inanç sistemine geçmeden önceki gelenekleri aslında, tek tanrı bilincinin farklı kahramanlara empoze edilerek anlatılmış olduğu anlaşılıyor.

Mitolojik hikayelerinde yaratıklar genellikle şeytanı anlatırken, tanrı ve tanrıçaların aslında tek tanrıyı anlattıklarını fakat hikaye ve efsane kattıkları için bambaşka kahramanlar ve olayları anlattıkları anlaşılmaktadır.

Türk halklarının yer ve gök olaylarını, gezegen ve doğa üstü olayları tıpkı diğer ülke mitolojilerinde olduğu gibi; anlamadıkları konularda hikaye kattıkları anlaşılıyor. Yunan mitolojisi Logos kategorisinin burada da baz alınmadığı genelde epos ve mitoslar, yani gerçek olmayan ve kişilerin uydurdukları hikayeler üzerinden efsaneler oluşturulduğu anlaşılır.

 

Türk Mitolojisi Tanrılar

Türk mitolojisinde tanrı ve tanrıça sıfatlarıyla anlatılan kişiler, kahramanlar, yaratıklar ve efsanevi olaylar bulunuyor. Gezegenlere göre adlandırılmış tanrılar ve görevleri, doğa üstü güçleriyle anlatılmış tanrı/ tanrıçalar bulunuyor. Türk mitolojisi masal, hikaye, şamanizm, şiir ve destanlarında bahsedilenler arasında;

  • Kara Han (Kayra Han)
  • Ülgen (Bay Ülgen)
  • Ak Ana
  • Erlik
  • Mergen Tanrı
  • Kızagan Tengri
  • Umay Ana
  • Yayık Han
  • Karlık
  • Suyla
  • Utkucu
  • Ayısıt
  • Ayısıt’ın Kızları
  • Oğuz Kağan
  • Oğuz Kağan Eşleri
  • Ay Han
  • Dağ Han
  • Deniz Han
  • Gök Han
  • Gün Han
  • Yıldız Han
  • Uring Ayang Toyon
  • Su İyesi
  • Kübey Hatun
  • Semrük Bürküt
  • Kartal Ana
  • Asena
  • Alp Er Tunga
  • Ötüken
  • Sigun Geyik
  • Gök Sakallı Hızır

Gibi 38 farklı tanrı/ tanrıça ismi geçiyor.